Vegan, vegetarian

Dieta wegeteriańska, wegańska

Diety roślinne istnieją tak naprawdę od początków istnienia ludzkości a w ostatnich latach zainteresowanie tym tematem oraz liczba osób przechodzących na tego typu dietę wciąż rośnie. Dlatego też przeprowadza się coraz więcej badań nad jej wpływem na ludzkie zdrowie.

Wiemy już, że dieta wegetariańska a nawet wegańska jest odpowiednia na każdym etapie życia, również w czasie ciąży, laktacji. W ten sposób mogą być karmione również niemowlęta, dzieci, młodzież, osoby starsze, a także sportowcy, pod warunkiem, że taka dieta jest dobrze zbilansowana i zaplanowana. Wtedy zaspokaja ona zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze, aczkolwiek warto zwrócić szczególną uwagę na: podaż białka, kwasów tłuszczowych omega-3, żelaza, cynku, wapnia, jodu, witamin D i B12, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla funkcjonowania organizmu

Powody, dla których coraz więcej osób rezygnuje ze spożywania mięsa i produktów odzwierzęcych to:

  • etyczny
  • ekologiczny – negatywny wpływ na środowisko, poprzez emisję gazów cieplarnianych 
  • ekonomiczny
  • zdrowotny – układ krążenia, cukrzyca typu II
  • religijny
  • ale również sylwetkowy 

Wyróżniamy dwa rodzaje diet WEGE

  1. Wegetarianizm – dieta roślinna, charakteryzująca się całkowitą eliminacją mięsa, wyklucza również produkty, które bezpośrednio pochodzą od zwierząt, tzn: kości, skóry, smalec i żelatynę. Podstawę tej diety stanowią głównie warzywa, owoce, zboża, rośliny strączkowe, orzechy, nabiał i jaja. Niektóre odmiany diety wegetariańskiej dopuszczają wybrany rodzaj mięsa oraz produkty odzwierzęce:
  • fleksitarianizm (ogranicza spożycia mięsa do okazjonalnego, np. weekendowego)
  • semi - wegetarianizm (wyklucza mięso czerwone, dopuszcza drób, ryby, jaja i nabiał)
  • pollowegetarianizm – (wyklucza mięso ssaków i ryb, dopuszcza drób, jaja i nabiał
  • pesco - wegetarianizm (wyklucza całe mięso, w tym drób, dopuszcza ryby, jaja i nabiał)
  • lakto - owo - wegetarianizm (wyklucza całe mięso i ryby, dopuszcza jaja i nabiał)
  • owo-wegetarianizm (wyklucza całe mięso, ryby i produkty mleczne, dopuszcza jaja)
  1. Weganizm - zdecydowanie bardziej radykalna form wegetarianizmu. Wyklucza wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego, w tym mięso zwierząt, ryby, nabiał, jaja, żelatynę, miód i dodatki do żywności pochodzenia zwierzęcego. Wyróżniamy odmiany weganizmu:
  • weganizm klasyczny 
  • witarianizm (dieta wysokowęglowodanowa, opierająca się na produktach roślinnych – warzywach, owocach oraz w niewielkiej ilości na nasionach i pestkach, spożywanych na surowo bez obróbki termicznej. Graniczna dopuszczalna temperatura obróbki wynosi 42ºC.
  • frutarianizm (dopuszcza spożywanie tylko surowych owoców, orzechów i nasion)
  • freeganizm - free - wolny, darmowy + weganism, czyli antykonsumpcyjny styl życia, polegający na ograniczaniu udziału w konwencjonalnej ekonomii. Nie ogranicza się wyłącznie do diety. Wiąże się z nim nim również idea squatiingu, czyli wykorzystywania opuszczonych miejsc tzw. pustostanów, które są następnie przerabiane na domy mieszkalne lub ośrodki kultury alternatywnej. Ponadto wielu freegan zwraca dużą uwagę na istniejące problemy ekologiczne, prowadząc tym samym styl życia przyjazny środowisku.

Wegetarianizm i weganizm to nie tylko dieta, ale styl życia. W związku z tym poza aspektami dietetycznymi wegetarianie i weganie całkowicie rezygnują z wyrobów i dodatków pochodzenia zwierzęcego, czyli nie używają kosmetyków testowanych na zwierzętach lub zawierających składniki odzwierzęce. Również rezygnują z odzieży powstającej z odzwierzęcych surowców. 

Jakie są korzyści ze stosowania diety roślinnej?

Nadwaga i otyłość stanowią główne czynniki podwyższonego ryzyka śmiertelności i zapadalności na: choroby sercowo-naczyniowe, nadciśnienie, cukrzycę i niektóre rodzaje raka. Na podstawie przeprowadzonych badań z wysokim prawdopodobieństwem uważa się, że przejście na dietę roślinną ma korzystny wpływ na zdrowie osób właśnie z nadwagą, cukrzycą typu 2, ryzykiem sercowo-naczyniowym i reumatoidalnym zapaleniem stawów. 

Redukcja masy ciała

Obserwowany na diecie roślinnej spadek masy ciała najprawdopodobniej wynika ze zwiększonego udziału błonnika, białek roślinnych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w codziennym menu przy jednocześnie mniejszej energetyczności posiłków, ilości białek zwierzęcych i nasyconych kwasów tłuszczowych. W związku z powyższym obserwowany efekt redukcji masy ciała najprawdopodobniej nie wynika tylko z zastosowania diety roślinnej, ale także z obecności różnych składników odżywczych i ilości dostarczanej energii.

Mniejsze ryzyko metaboliczne

Uważa się, że diety roślinne zmniejszają ryzyko rozwoju zespołu metabolicznego nawet o połowę. Obniżają ryzyko wystąpienia poszczególnych składowych tego zespołu, wiążą się z mniejszym obwodem w talii, niższym poziomem triglicerydów, cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL oraz niższym poziomem glukozy we krwi i ciśnieniem.

Wegetariańskie, a szczególnie wegańskie wzorce żywieniowe poprawiają poziom lipidów we krwi, w porównaniu z konwencjonalnymi dietami terapeutycznymi uzyskując efekty podobne do tych otrzymywanych przy leczeniu statynami! W połączeniu z pozostałymi zasadami zdrowego stylu życia bez używek, z regularną aktywnością fizyczną i właściwym radzeniem sobie ze stresem, redukcja poziomu lipidów w surowicy może być jeszcze większa.

Prawidłowa glikemia

W badaniach klinicznych wykazano, że diety roślinne nie tylko zapobiegają, ale także leczą cukrzycę typu 2. W odpowiedzi na dietę roślinną połączoną z ćwiczeniami fizycznymi obserwuje się istotne zmniejszenie stosowania leków obniżających glikemię i jednoczesną redukcję poziomu glukozy w osoczu.

Istnieją obserwacje, że nawet bez ćwiczeń! na skutek stosowania diety wegetariańskiej następuje zmniejszenie masy ciała, lepsza kontrolę glikemii i niższe stężenie lipidów we krwi w porównaniu z bardziej konwencjonalnymi dietami stosowanymi w leczeniu cukrzycy typu 2 – diety wegetariańskie były prawie 2 razy bardziej skuteczne!

Mechanizmy odpowiedzialne za poprawę kontroli glikemii podczas stosowania diety roślinnej to:

  • zwiększona wrażliwość na insulinę, istnieje również przypuszczenie, że częściowe zastąpienie mięsa produktami sojowymi zwiększa wrażliwość na ten hormon. 
  • poprawa odpowiedzi hormonalnej przewodu pokarmowego (inkretyn), ponieważ spożywanie przetworzonego mięsa upośledza proces uwalniania hormonów żołądkowo-jelitowych tym samym zaburzając glikemię.

Diety roślinne z reguły zawierają także mniej tłuszczów nasyconych i cholesterolu w diecie. Udowodniono, że zastąpienie tłuszczów nasyconych tłuszczami jednonienasyconymi i wielonienasyconymi znacznie zwiększa insulinowrażliwość i zmniejsza ryzyko sercowo-metaboliczne, niezależnie od zmian masy ciała. 

Mniejsze ryzyko zawału i chorób układu krążenia

Stosowanie diet roślinnych wiąże się z istotnym obniżeniem wskaźnika HbA1c u pacjentów z cukrzycą 
typu 2. Wydaje się, że już samo obniżenie HbA1c (niezależnie od poprawy masy ciała, poziomu lipidów we krwi, ciśnienia, agregacji płytek krwi i innych zmiennych) zmniejsza ryzyko zawału mięśnia sercowego

i chorób układu krążenia, aczkolwiek pozostałe czynniki związane ze zdrowym stylem życia dodatkowo zmniejszają to ryzyko.

Większa sytość, niższa masa ciała, „lepszy” lipidogram

Błonnik przyczynia się do zwiększenia objętości posiłków bez zwiększania ich energetyczności, co prowadzi do uczucia sytości i jednocześnie do utraty wagi. Dodatkowo frakcja rozpuszczalna błonnika wiąże się z kwasami żółciowymi, zwiększając wydalanie soli żółciowych z kałem, jednocześnie obniżając poziom cholesterolu. Ponadto obniża również poziom lipidów i glukozy we krwi.

Wykazano również, że wysokie spożycie błonnika wiąże się ze zmniejszoną masą ciała, niższym ciśnieniem krwi i lipidami we krwi, zmniejszonym tworzeniem się płytki nazębnej i ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz niższym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2.

Wpływ przeciwzapalny i przeciwnowotworowy

Białka roślinne obniżają poziom lipidów we krwi, zmniejszają ryzyko otyłości i chorób układu krążenia oraz mogą mieć działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. 

Wysokie spożycie mikroelementów i przeciwutleniaczy z produktów roślinnych stanowi kolejny element o korzystnym wpływie na zdrowie sercowo-metaboliczne. 

Natomiast sterole roślinne o strukturze podobnej do cholesterolu zmniejszają ryzyko sercowo-naczyniowe i ryzyko śmiertelności, działają przeciwzapalnie i pozytywnie wpływają na procesy krzepnięcia, czynność płytek krwi i funkcję śródbłonka naczyniowego, jak również kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2.

Twoje jelita będą szczęśliwe

Dieta roślinna obfitująca w błonnik i polifenole może być skutecznym sposobem zwiększenia różnorodności ekosystemu pożytecznych mikroorganizmów, które wspierają ogólny stan zdrowia. 

Niedobory w diecie roślinnej

Prawidłowo zbilansowane diety roślinne są korzystne dla zdrowia, dostarczają kluczowych składników odżywczych oraz odgrywają rolę w prewencji i leczeniu wielu chorób. Charakteryzują się: niższą zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu; wyższą zawartością kwasu foliowego, błonnika pokarmowego i fitozwiązków niż diety omnivore (wszystkożerców)

Kryteria dobrze zaplanowanej diety roślinnej

Spożywaj duże ilości różnorodnych pokarmów roślinnych, jednocześnie unikając przetworzonej żywności,

  • Zadbaj o odpowiednią podaż kalorii i białka (fasola, ziarna, orzechy i nasiona oraz zielone warzywa liściaste; soja i jej pochodne, pseudozboża tj. gryka, komosa ryżowa i amarantus, a także łubin, szpinak i nasiona konopi – zawierają one wszystkie niezbędne aminokwasy w proporcji zbliżonej do żywności pochodzenia zwierzęcego)
  • Spożywaj odpowiednią ilość i pochodzące z dobrych źródeł kwasy tłuszczowe omega-3 (siemię lniane i olej lniany, mielone nasiona chia i orzechy włoskie ) i oleje jednonienasycone (oliwa), unikając jednocześnie tłuszczów trans (margaryny) i olejów tropikalnych (kokosowy, palmowy, słonecznikowy),
  • Spożywaj odpowiednie ilości wapnia i zwracaj uwagę na poziom witaminy D
  • Suplementuj witaminę B12 lub spożywaj bogate w nią produkty, stawiaj na żywność fortyfikowaną - dostarczenie witaminy B12 ma fundamentalne znaczenie dla krwiotworzenia oraz funkcjonowania układu nerwowego dlatego, ze względu na jej częste niedobory, szczególnie wśród wegan konieczna jest jej suplementacja!

UWAGA

Niewystarczająca podaż energii, białek i mikroelementów może zaburzać syntezę kwasów omega3 EPA i DHA!!!

Białko roślinne - mniej wartościowe?

Dla prawidłowego przebiegu procesu wzrostu i rozwoju niezbędne jest białko. Kluczowym jest zapewnienie organizmowi aminokwasów egzogennych, dlatego, że nie są one syntezowane wewnątrzustrojowo – muszą być dostarczone z pożywieniem.

Kiedyś rzeczywiście białko roślinne uznawane było za niepełnowartościowe, czyli takie, które nie zawiera jakiegoś aminokwasu. A tak naprawdę zawiera ono wszystkie z tym, że często w nieodpowiednich proporcjach, co może w konsekwencji powodować niedobory poszczególnych aminokwasów. 

Istnieje pojęcie aminokwasu ograniczającego, czyli takiego, który występuje w danym produkcie spożywczym w niewielkiej ilości w stosunku do ilości potrzebnej do produkcji białka ustrojowego. 

W nasionach strączkowych aminokwasy ograniczające to: metionina i cysteina, zaś w zbożach: lizyna, w która bogate są właśnie strączki, natomiast we wspomnianą metioninę i cysteiną obfitują produkty pełnoziarniste

Dlatego też, jeśli będziesz w ciągu dnia łączyć w pary odpowiednie produkty roślinne, dostarczysz wszystkich aminokwasów z wzajemnie uzupełniających się źródeł.

Jakie pary są odpowiednie?

  • orzechy + zboża → masło orzechowe na kromce chleba żytniego
  • nasiona + zboża → komosa ryżowa z owocami i pestkami dyni
  • strączki + zboża → makaron z ciecierzycą w sosie pomidorowym
  • strączki + nasiona → hummus z pestkami dyni/ słonecznika

Reasumując, regularne spożywanie roślin strączkowych i ich przetworów wraz z produktami pełnoziarnistymi i nasionami, zapewnia weganom odpowiednią podaż białka. Ponadto dostarcza jednocześnie pozostałe niezbędne składniki odżywcze tj. witaminy z grupy B, żelazo i magnez.

UWAGA! Przy bilansowaniu diet roślinnych wśród osób z objawami dyspeptycznymi (trawiennymi) i ograniczoną w związku z tym podażą strączków – warto wykorzystać suplementację białka roślinnego (konopne lub z ryżu)

Jedynie z diet roślinnych to diety frutariańskie nie są polecanym sposobem odżywiania na stałe. Są one zbyt ubogie w białko i inne składniki odżywcze!

Należy pamiętać o niższej biodostępności składników mineralnych w stosunku do pokarmów odzwierzęcych. Kluczowe składniki, na które warto zwrócić uwagę planując roślinny jadłospis to:

  • witamina B12
  • żelazo
  • cynk
  • wapń
  • DHA
  • EPA

WITAMINA B12

Produkty roślinne z reguły nie zawierają witaminy B12, jedynie fermentowana żywność, algi nori, spirulina i chlorella mogą zawierać jej śladowe ilości, niewystarczające do zaspokojenia dziennego zapotrzebowania. Dlatego też jeśli wykluczasz lub znacząco ograniczasz mięso powinieneś suplementować witaminę B12 (najlepiej w formie już zmetylowanej) . Możesz także rozważyć wprowadzenie do diety produktów wzbogacanych tą witaminą.

Często uważa się, że obligatoryjnie suplementować witaminę B12 powinni tylko weganie, jednakże osobiście uważam, że wegetarianie także powinni to rozważyć bądź bardzo uważnie dobierać jej odpowiednie źródła.

Na przykład: 1 szklanka mleka krowiego lub 1 jajko dostarcza jedynie 2/3 zalecanego dziennego spożycia tej witaminy. Suplementacja powinna być ustalana przez specjalistę po wykonaniu odpowiedniej diagnostyki.

ŻELAZO

Paradoksalnie zawartość żelaza w dietach roślinnych jest nawet wyższa w porównaniu do diet laktoowowegetariańskich czy wszystkożernych. Pochodzi ono głównie z produktów pełnoziarnistych, strączków, zielonych warzyw, nasion i orzechów.

Jednakże żelazo w pokarmach roślinnych występuje w formie niehemowej, którego przyswajalność jest niższa niż żelaza hemowego, występującego w mięsie, rybach i jajach.

Jak zwiększyć przyswajanie żelaza z roślinnych źródeł pokarmowych?

Witamina C i inne kwasy organiczne (np. kwas cytrynowy, kwas jabłkowy), karoten i retinol często obecne w produktach roślinnych jednocześnie zwiększają dostępność żelaza niehemowego. Zaś kulinarne techniki tj.: moczenie strączków i zbóż, kwaszenie,  proces fermentacji i kiełkowania zwiększają dostępność tego pierwiastka poprzez redukcję poziomu fitynianów, które to stanowią jedną z substancji antyodżywczych, upośledzającą przyswajanie składników mineralnych, w tym właśnie żelaza.

CYNK

Jego źródła na diecie roślinnej stanowią głównie produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, w tym soja, orzechy, nasiona i produkty fortyfikowane. Badania wykazują, że wegetarianie spożywają zbliżone ilości cynku, do osób spożywających mięso, ale mają jego niższy poziom w surowicy krwi.

Wynika to z faktu, że przyswajanie cynku ogranicza obecność kwasu fitynowego spożywanego znacznie więcej na diecie roślinnej, a jak już wspominałam zmniejsza on biodostępność minerałow z pożywienia.

Jak wesprzeć PRZYSWAJANIE CYNKU?

Podobnie jak w przypadku żelaza. Ponadto badania dowodzą, że w organizmie ludzkim zachodzą mechanizmy adaptacyjne, prowadzące do utrzymania homeostazy ustroju i w związku z mniejszą podażą cynku z pożywieniem lub niższym jego stężeniem we krwi, organizm zwiększa absorpcję z pokarmu i jednocześnie ogranicza wydalanie tego pierwiastka, tym samym regulując jego poziom.

WAPŃ

Jest pierwiastkiem, którego największe ilości znajdziesz w mleku i przetworach mlecznych, np. ser żółty zawiera go najwięcej. Wśród warzyw największą jego zawartością mogą pochwalić się jarmuż, fasola i soja, a także nasiona dyni, maku i sezamu.Weganie znajdą wapń również m.in. w zielonych warzywach, pozostałych roślinach strączkowych, tofu i innych produktach sojowych, orzechach, a także w suszonych owocach, np. morelach i figach. Abyś pokrył dzienne zapotrzebowanie, powinieneś spożywać ok. 6 porcji produktów, stanowiących źródło tego pierwiastka - codziennie. Mimo że wapń znajdziesz w wielu produktach roślinnych, podobnie jak w przypadku żelaza i cynku, problemem jest jego przyswajalność, którą ograniczają m.in. kwasy szczawiowy i wspominany już fitynowy. Dobrym przykładem jest szpinak, który zawiera sporo wapnia, ale jednocześnie obfituje w szczawiany, niemal całkowicie ograniczające dostępność tego minerału. Niezbędna w procesie wchłaniania wapnia z jelit jest witamina D, dlatego tak istotna jest jej suplementacja, przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym, a czasem nawet przez cały rok, jeśli masz niską ekspozycję na słońce. Badanie z 2020 r. ukazało, że weganie spożywają za mało wapnia, niepokrywające zalecanego dziennego spożycia, dlatego warto regularnie włączać do swojej diety wspomniany i niedoceniany w kuchni mak, suszoną bazylię, kakao, nasiona chia, cynamon, migdały, pomarańcze, suszone figi czy bogatą w wapń wodę. Z pewnością pomocne w zwiększeniu dziennej podaży wapnia są produkty roślinne wzbogacane w wapń, np. napoje roślinne.

EPA i DHA

Wśród wegan dominuje spożycie kwasów tłuszczowych jedno- i wielonienasyconych. Problemem może być zbyt niska podaż kwasów omega-3, szczególnie długołańcuchowych kwasów EPA i DHA. Prekursorem do ich syntezy jest spożywany przez wegan kwas n-3 ALA (olej lniany, orzechy i nasiona chia, lnu i konopne), jednakże w zdecydowanej większości konwersja kwasu ALA do kwasów DHA i EPA jest zbyt niska, dlatego też dobrym wegańskim źródłem kwasów n-3 mogą być algi chociażby w postaci suplementów. 

Pozostała suplementacja, którą warto rozważyć:

  • EAA (egzogenne): fenyloalanina, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, treonina, tryptofan, walina. Są to wszystkie aminokwasy egzogenne. Ok 20g w ciągu dnia to jest górna granica na dobę.
  • tyrozyna znajduje się tylko w białku pełnowartościowym, dlatego szereg wegan, a być może również niektórzy z wegetarian są narażeni na niedobór tego aminokwasu
  • witamina D - wegetarianie i weganie tak samo jak pozostała część populacji, powinni przyjmować witaminę D przynajmniej w miesiącach jesienno-zimowych. Profilaktycznie, zgodnie z przyjętymi wytycznymi od 800 do 2000 IU 
  • jod - niedobór jodu jest stosunkowo powszechnym problemem w naszym rejonie świata, do tego jeszcze częściej dotyczy wegan. Z tego względu warto włączyć do diety algi, takie jak nori lub wakame, by uzyskać dawkę zbliżoną do zalecanej, która wynosi 150 mcg. Przyjmowanie suplementu na własną rękę bez kontroli specjalisty jest ryzykowna!

Diety wegetariańskie i wegańskie stanowią skuteczny środek zapobiegania i leczenia chorób sercowo-metabolicznych.

Prawidłowo zbilansowane są skuteczne w kontroli wagi i glikemii oraz zapewniają korzyści metaboliczne i sercowo-naczyniowe, w tym nawet cofnięcie miażdżycy oraz obniżenie poziomu lipidów i ciśnienia krwi. Korzyści sercowo-metaboliczne wydają się być nawet większe w przypadku diet wegańskich w stosunku do diet wegetariańskich. Uważam, że diety roślinne jako jeden ze sposobów zapobiegania i leczenia chorób sercowo-metabolicznych z pewnością zasługują na promocję wśród ludzi.

Źródła:

 

Artykuł powstał we współpracy z serwisem mDiet.pl - Uczymy jeść

Indeks: 5903246562972

Marka: PURELLA

PŁATKI SUPERMUSLI KONCENTRACJA 200 g - PURELLA

SuperMusli Koncentracja 200g - Surowe kakao, morwa, maca - W naszym musli do bogatych w błonnik pełnoziarnistych płatków pszenno-żytnich dodaliśmy ziarna kawy i kawałki SUROWEGO KAKAO zawierającego magnez. Całość uzupełniliśmy karmelowo-orzechową MACĄ i suszonymi owocami MORWY. Sproszkowany korzeń MACA podnosi wytrzymałość, zmniejsza uczucie zmęczenia i...

Cena 9,39 zł
Więcej
Obecnie brak na stanie

Indeks: 5903246561968

Marka: PURELLA

CAMU CAMU BIO 21 g - PURELLA

Jagody camu camu rosnące na małym nadrzecznym krzewie charakterystycznym dla Brazylii i Peru zawierają więcej witaminy C niż jakakolwiek inna roślina na świecie. 1 łyżeczka sproszkowanych jagód dostarcza aż 10 razy więcej witaminy C niż 1 pomarańcza. Camu camuo lekko cierpkim wiśniowym smaku znane są ze swoich właściwości przeciwzapalnych i wspomagających...

Cena 6,45 zł
Więcej
Produkt dostępny

Indeks: 5903246562736

Marka: PURELLA

MIESZANKA ZIOŁOWA ODCHUDZANIE 20 x 1,75 g (35 g) - PURELLA

Mieszanka ziołowa na odchudzanie, to staranie wyselekcjonowana mieszanka ziół i owoców. Zawarte w niej owoce kopru włoskiego, korzeń mniszka lekarskiego oraz ziele i liść mięty pieprzowej wspomagają procesy prawidłowej przemiany materii. Wsparcie organizmu w zakresie usuwania nadmiaru wody, a co za tym idzie, usuwanie również zbędnych produktów przemiany...

Cena 7,80 zł
Więcej
Ostatnie sztuki w magazynie

Indeks: 5907709953413

Marka: BATOM

AMLA (AJURWEDA) OWOCE SPROSZKOWANE BIO 100 g - BATOM

Suplement diety. Pod określeniem amla kryje się roślina, a konkretnie agrest indyjski (inna nazwa to liściokwiat garbnikowy). Swoją sławę zdobyła dzięki właściwościom odchudzającym. Współcześnie wchodzi w skład suplementów, które mają ułatwić ten proces. Jednak to jeszcze nie koniec zalet, jakie wiążą się ze stosowaniem amli.

Cena 12,59 zł
Więcej
Dostępny